Kat heeft het warm: de signalen die makkelijk ontgaan

Sanne de Vries · Redacteur, dierenwelzijn en producten voor huisdieren

Sanne woont met een labrador en twee katten in Noord-Brabant, een van de warmste streken van Nederland in de zomer. Nederland heeft bovendien een vochtig zeeklimaat, en juist die vochtigheid maakt hijgen minder effectief voor een hond. Al enkele seizoenen test ze in de praktijk wat dieren echt helpt tegen de hitte en wat alleen maar zo lijkt.

Waarom katten ongemak verbergen

In de natuur is een kat tegelijk jager en prooi. Een dier dat zijn zwakte laat zien, maakt zichzelf kwetsbaar. Die erfenis zit nog volledig in de huiskat: hij trekt zich terug in plaats van te klagen. Dat geldt voor pijn net zo goed als voor hitte.

Daar komt bij dat zijn signalen van hittestress precies lijken op wat we op een warme dag vanzelfsprekend vinden. Hij eet minder, slaapt meer, beweegt weinig. Bij 32 graden denkt niemand meteen aan een probleem.

Technisch gezien redt een kat zich beter in de hitte dan een hond: zijn voorouders leefden in droge streken. Maar zijn mogelijkheden zijn net zo beperkt. Hij zweet alleen via de voetzoolkussentjes, hijgt nauwelijks, en likt zijn vacht zodat het speeksel verdampt. Vooral: hij regelt zijn temperatuur door te kiezen wáár hij gaat liggen.

De signalen, in de volgorde waarin ze komen

De normale lichaamstemperatuur van een kat ligt tussen 38 en 39,2 graden, iets hoger dan bij een hond. Vanaf 40 wordt het kritiek.

Wat er thuis werkelijk helpt

Vroeg luchten, overdag verduisteren. Het klinkt simpel, maar het is in een woning de effectiefste maatregel die er is. Zonwering omlaag vóórdat de zon op het glas staat, niet erna.

Meer drinkplekken. Katten hebben een zwakke dorstprikkel, en één bak in de keuken is vaak niet genoeg. Twee of drie bakken op verschillende plekken, uit de buurt van het voer, worden veel beter gebruikt. Een drinkfontein helpt, want stromend water is voor een kat aantrekkelijker.

Vochtige doek in plaats van de douche. Haal een vochtige doek over vacht, oren en poten. Water over hem heen gieten geeft stress, en stress geeft warmte.

Borstelen, zeker bij lang haar. Dode ondervacht werkt als een isolatielaag. Bij een maine coon, een pers of een noorse boskat maakt regelmatig borstelen in de zomer een merkbaar verschil. Scheren is juist geen goed idee: de vacht beschermt ook tegen de zon.

Een koel oppervlak op een plek die jij kent. Je kat zoekt er sowieso naar, meestal in de badkamer of de gang. Een koelmat is hetzelfde idee, maar dan waar jij hem neerlegt, en hij werkt zonder stroom en zonder gel. Hoe dat natuurkundig kan, staat op de pagina hoe een koelmat werkt.

Wat niet helpt, hoe logisch het ook lijkt

IJsblokjes in het water. Heel koud water laten veel katten simpelweg staan, en het doel was juist dat ze méér zouden drinken.

Een ventilator op de kat gericht. Een luchtstroom koelt vooral door zweet te laten verdampen, en dat heeft een kat niet. Een ventilator die de lucht in de kamer laat rondgaan doet meer dan een die op het dier staat.

Koelelementen zonder iets ertussen. Direct huidcontact met bevroren materiaal kan plaatselijk te koud worden, zeker bij kleine en oude dieren. Doe het hooguit in een handdoek gewikkeld en onder toezicht.

De vacht scheren. Bij katten heeft dat vrijwel nooit zin. De vacht isoleert in beide richtingen en beschermt de huid tegen verbranding.

Warme oren: warmte of koorts?

Dit is de vraag die het vaakst wordt gesteld, en het antwoord is bijna nooit wat mensen verwachten. Warme oren op zichzelf zeggen weinig. De oren van een kat zijn sterk doorbloed en werken als een warmtewisselaar: precies daar geeft hij warmte af aan de lucht. Ze worden dus warm wanneer hij warmte kwijt moet raken, en dat is normaal na spelen, na een dutje in de zon of op een warme dag.

Waar het om gaat is wat er nog meer aan de hand is. Deze twee lopen namelijk door elkaar heen:

De neus is trouwens geen graadmeter, hoe hardnekkig dat verhaal ook is: een droge, warme neus komt ook voor bij een volstrekt gezonde kat die net wakker is.

Zekerheid krijg je maar op één manier, en dat is de temperatuur meten, rectaal, met een digitale thermometer. Normaal is 38 tot 39,2 °C. Vanaf 39,5 spreek je van koorts, en vanaf 40 is het kritiek — dan is het geen wachten meer.

Gaat het inderdaad om warmte, dan staat hierboven wat helpt. Gaat het om koorts, dan helpt geen enkele koele ondergrond: dan hoort je kat bij de dierenarts.

Welke katten extra oppassen

Drie bouwtypen verdragen hitte slechter dan de rest, en dat is geen kwestie van mode maar van anatomie.

De Britse korthaar heeft ondanks het korte haar een zeer dichte ondervacht en een compact postuur. De pers stapelt twee risicofactoren op elkaar: lang haar en een platte snuit, waardoor ademhalen zwaarder gaat. Ook de maine coon, met halflang haar en tot acht kilo lichaamsgewicht, heeft het moeilijker.

Daar komen, ongeacht het ras, bij: heel jonge kittens, katten boven de tien jaar, dieren met overgewicht en katten met hart- of ademhalingsproblemen.

Deze tekst vervangt het oordeel van een dierenarts niet. Vertoont je kat kritieke signalen, neem dan meteen contact op met een dierenartsenpraktijk.